Polish Printmaking

27.02.2013

Pawe?? Fr─?ckiewicz PAMI─?─? PRZYSZ?üO??CI

Pawe?? Fr─?ckiewicz PAMI─?─? PRZYSZ?üO??CI

Pawe?? Fr─?ckiewicz
PAMI─?─? PRZYSZ?üO??CI
Perspektywy rozwoju litografii wobec digitalizacji
The Prospect of Lithography in the Presence of Digitalization

pobierz pdf

WST─?P

Ô??Kto?? kiedy?? pi─?knie powiedzia??, ??e cz??owiek jest istot─?, kt??rej potrzebne jest to, co jest niepotrzebne. Sztuka jest nigdy nieko??cz─?c─? si─? i niemo??liw─? pr??b─? opisania fenomenu ??wiata. I jakkolwiek by nie by??a wywrotowa, okrutna, negatywna Ô?? nios─?c ze sob─? pewien baga?? estetyczny, wprowadza stan rozedrgania, pobudza nasz─? wra??liwo??─?.Ô?Ł
Mariusz Treli??ski

Powielanie obrazu towarzyszy ludzko??ci przez ca??e jej dzieje, s??u??─?c wzgl─?dom praktycznym i estetycznym. Jednak najwa??niejsze, co zawdzi─?czamy dobrodziejstwu multiplikowania to rozpowszechnianie idei, wiedzy, my??liÔ?? Od pierwszych, a?? po ostatnie wynalazki i technologie druku, na Wschodzie i na Zachodzie mamy do czynienia z grafik─?. Takie do niej podej??cie poszerza granice jej postrzegania i wykracza daleko poza jej posta─? artystyczn─?.
Jednak za??o??eniem tej ksi─???ki jest przybli??enie Czytelnikowi zasad obowi─?zuj─?cych w klasycznej litografii na kamieniu, w kontek??cie daj─?cej si─? zauwa??y─? narastaj─?cej dominacji zapisu cyfrowego. Spo??r??d wielu sposob??w wykonywania druku p??askiego, wyst─?puj─?cych we wsp????czesnym ??wiecie,zostan─? om??wione tylko te, kt??re wykorzystywane s─? w klasycznej, czarno bia??ej litografii. Ograniczenie zakresu omawianego zagadnienia podyktowane zosta??o ??wiadom─? decyzj─?. U jej podstaw leg??o przekonanie, ??e we wsp????czesnym ??wiecie, zw??aszcza w dobie internetu, mo??na dotrze─? bez trudu do szczeg????owej informacji.

Ale im wi─?cej wiadomo??ci rozsianych po licznych portalach, tym wi─?kszy chaos i niezrozumienie, nietrafna interpretacja i w konsekwencji Ô?? bezu??yteczno??─?. ??eby rozumie─? i potem ??wiadomie posi??kowa─? si─? dost─?pn─? wiedz─?, trzeba wcze??niej zaznajomi─? si─? biegle z niezmiennymi zasadami rz─?dz─?cymi technik─?. Narodziny litografii artystycznej w ko??cu XIX wieku by??y wynikiem potrzeby wyodr─?bnienia niskonak??adowych druk??w o wyj─?tkowych walorach estetycznych z produkcji o charakterze typowo u??ytkowym.
Dzi─?ki temu litografia uwolniona zosta??a od wszelkich funkcji s??u??ebnych, co jednocze??nie wi─?za??o si─? ze zr??wnaniem jej rangi z malarstwem i innymi dyscyplinami artystycznymi.

Litografia, podobnie jak inne dziedziny aktywno??ci ludzkiej, od dwudziestu z g??r─? lat poddawana jest nieuchronnemu i narastaj─?cemu wp??ywowi dygitalizacji. Znajduje ona bezpo??rednie zastosowanie w procedurach technologicznych. Dzi─?ki niej mo??na zrezygnowa─? z szeregu pracoch??onnych procedur druku p??askiego, wykonywanych tradycyjnymi metodami, zast─?puj─?c r─?kodzie??o prac─? komputera. I jest to jedyny oczywisty i jednoznacznie korzystny aspekt aliansu tradycyjnej litografii i zapisu cyfrowego. Szybciej, ??atwiej i bez konsekwencji w razie pope??nienia b??─?du Ô?? to s??owa najlepiej charakteryzuj─?ce dobrodziejstwo powszechnej dost─?pno??ci narz─?dzia, jakim jest maszyna wyposa??ona w odpowiedni program. Patrz─?c szerzej, zauwa??amy wszak??e kilka temat??w, kt??re nieustannie nurtuj─? nie tylko teoretyk??w. Wi─???─? si─? one bezpo??rednio z przemianami, jakie zasz??y w rzeczywisto??ci spo??ecznej i politycznej ??wiata pod wp??ywem wydarze?? ostatniego ─?wier─?wiecza (a nawet nieco wi─?cej ni?? ─?wier─?wiecza), post─?pu technologicznego, przekszta??ce?? w strukturze relacji spo??ecznych i rozwoju nowych form kultury. Kryj─? si─? one pod has??ami: postkolonializm, post polityczno??─?, hybrydyzacja, hiper tekstualno??─?, polityka r????nicy.
Nowe formy kulturowe adoptowa??y si─? do miejscowych zwyczaj??w. Zasz??y z??o??one procesy interpretacji, translacji i mutacji tre??ci globalnych. Byli??my i jeste??my ??wiadkami rozkwitu nowego rodzaju kreacji Ô?? sztuki medi??w.
Powsta??y r????norodne dzie??a, wykszta??ca??y si─? tendencje, s??aw─? zdobyli arty??ci. Sztuce tej nadawano r????ne nazwy, co doprowadzi??o do zamieszania. Aby wi─?c ponownie umie??ci─? sztuk─? medi??w w kontek??cie technicznym, historycznym i mi─?dzykulturowym, konieczne jest om??wienie jej fundamentalnych cech, co jest zadaniem trudnym ze wzgl─?du na ogromne r????nice mi─?dzy wieloma przejawami tej sztuki. Z powod??w praktycznych mo??na okre??la─? t─? trudn─? do nazwania sztuk─? terminem Ô??sztuka medi??wÔ?Ł, cho─? poj─?cie mediacji (zapo??redniczenia) nie nadaje si─? do opisu kreacji i przep??ywu informacji przetwarzanej interaktywnie w czasie rzeczywistym. Dzi─?ki globalnemu internetowi tworzenie informacji i ich publikowanie dzieje si─? r??wnocze??nie. W og??lniejszym wymiarze wprowadza do ponowoczesnego obiegu kultury prymat ??wiata wirtualnego nad rzeczywistym, prymat informacji nad artefaktem, kt??rego dotyczy, w skutek czego rola dzie??a materialnego zostaje zmarginalizowana. Nie tak dawno temu wydawa??o si─? niemo??liwe rozerwanie zwi─?zku przyczynowoÔ??skutkowego w dyskursie na temat sztuki, polegaj─?cym na odnoszeniu si─? do wytwor??w sztuki. Dzisiaj prawdziwe jest tylko to, co przedostaje si─? do medi??w i przez te media jest uwiarygodnione. Kryteria oceny, hierarchizowanie artefakt??w, z jakim mieli??my do czynienia przez wieki, przesta??y obowi─?zywa─?. W funkcjonowaniu takiego modelu trudno??─? polega na selekcjonowaniu i dystrybucji informacji, kt??re przewa??nie ??yj─? w??asnym ??yciem i s─? cz─?sto du??o wa??niejsze ni?? kanwa na jakiej powsta??y.

Procesy cyfryzacji zmieni??y przep??yw i wymian─? informacji i, jak nale??y si─? spodziewa─?, stanowi─? uniwersalny model nowo powstaj─?cej cywilizacji jutra. Na naszych oczach przeobra??eniu ulegaj─? systemy gromadzenia i wymiany wszelkiego rodzaju d??br. Jakie formy przybierze wymiana informacji? Za po??rednictwem jakich urz─?dze?? generowane b─?d─? obrazy i w jaki spos??b b─?dziemy je rejestrowa─? w naszej ??wiadomo??ci Ô?? a mo??e tylko w pod??wiadomo??ci Ô?? trudno przewidzie─?. Kto wie, czy nie zaw??adnie nami bez reszty brudny filtr medi??w? Czy nie sprowadzi sensu istnienia do konsumowania wysoko przetworzonych produkt??w? Poszerzaj─?ca stale swoj─? obecno??─? i wp??ywy we wsp????czesnej grafice klasycznej technologia cyfrowa stanowi tak??e zapowied?? jutra. Jej powab polega na uwolnieniu artysty od ogranicze?? technologicznych, technicznych i logistycznych w por??wnaniu do klasycznych technik druku artystycznego. Dotyczy to zar??wno fazy tworzenia matrycy, jak i procesu drukowania. Ale czy w ??lad za cyfrow─? technologi─? druku wyposa??on─? w genialne, niepor??wnanie doskona??e procedury wykonawcze pod─???─? realizacje odpowiadaj─?ce jej potencjalnym mo??liwo??ciom? Na ile obecna generacja Ô??ctrl c, ctrl vÔ?Ł gotowa b─?dzie w perspektywie dwudziestu lat, do sp??jnego, opartego na odnowionej definicji oryginalno??ci opisania ??wiata. Rzeczywisto??─? na niby, formowana ze strz─?pk??w innej wirtualnej rzeczywisto??ci, pozbawiona rudyment??w zapewniaj─?cych poczucie ??adu poznawczego, zaczyna dominowa─? nad porz─?dkiem realnym. Klasyczna litografia, rozumiana jako skodyfikowana, oparta na kanonie etycznym i estetycznym dyscyplina sztuk wizualnych ju?? dzisiaj prze??ywa g??─?boki kryzys braku zainteresowania. Spotyka si─? z niech─?ci─? medi??w, co paradoksalnie stanowi skutek i jednocze??nie przyczyn─? takiego stanu rzeczy. Grafika dla sztuk wizualnych jest tym, czym poezja dla literatury. Z jednej strony elitarna, wymagaj─?ca zar??wno od artysty, jak i widza szczeg??lnego uwra??liwienia i merytorycznych przygotowa??, z drugiej Ô?? egalitarna, bo w por??wnaniu z innymi oryginalnymi dzie??ami sztuki Ô?? ??atwo dost─?pna. W pozornej s??abo??ci grafiki tkwi jej najwi─?ksza moc i perspektywa przetrwania. Jako dyscyplina zdefiniowana, wspieraj─?ca si─? na fundamencie etycznym wymagaj─?cym przestrzegania ??cis??ych procedur, stanowi warto??─? sam─? w sobie. Wobec narastaj─?cego chaosu ikonosfery, wobec fa??szywych wybor??w estetycznych grafika, z ca??ym arsena??em instytucjonalnym i ludzkim, stanowi─? mo??e alternatyw─? dla oferty ??atwego i g??adkiego prze??ywania ??wiata. Dominuje wci─??? bardzo naiwny spos??b rozumienia sztuki. Z jednej strony pokutuje totalitarna koncepcja in??ynierii dusz, z drugiej za?? Ô?? pozytywistyczne przekonanie, ??e sztuka powinna budzi─? i umacnia─? w nas lepszego cz??owieka. Mam nadziej─?, i?? za dwadzie??cia lat prawdziwa sztuka absolutnie niczemu nie b─?dzie s??u??y─? i na tym w??a??nie polega?? b─?dzie jej sens.



Preface

Ô??Someone said once these beautiful words that man is a creature for whom the unnecessary things are necessary. Art is a never-ending and impossible attempt to describe the phenomenon of the world. And however subversive, cruel, negative it may be, it takes us to a state of vibration, it stimulates our sensitivity.Ô??
Mariusz Treli??ski

Lithography, like any other field of human activity, since many years has been subject to the inevitable influence of digitalization, which describes Ô?? as it may be expected Ô?? also a universal model of the civilization of tomorrow. What forms will the exchange of information take? What kind of equipment will generate images and in what way will we record them in our consciousness Ô?? or perhaps just in subconsciousness is hard to predict. Who knows whether we are not going to be overwhelmed by the dirty filter of mass media? Will it not reduce the sense of living toconsuming highly processed products? Digital technology which constantly increases its presence and influence in the contemporary classical graphics is a herald of tomorrow. Its appeal is connected with liberating the artist from the technological, technical and logistic limitations, in comparison to the classical techniques of artistic graphics. It concerns both the stage of making the matrix, and the process of printing. However, has the digital print technology, equipped with ingenious, perfect realization procedures been followed by realizations that matched its potential? Will, in twenty yearsÔ?? time, the generation Ô??ctrl c, ctrl vÔ?? of today be ready to describe the world in a coherent way, based on a redefined concept of originality? The reality formed from patches of another, virtual reality, deprived of rudiments that might give it a cognitive order, is starting to dominate the real order.

The classical lithography understood as a visual art discipline based on an ethical code experiences today a deep crisis of disinterest. It is met with media dislike, which paradoxically is both an effect and a reason of the status quo. Artistic graphics is for visual arts what poetry is for literature. Exclusive, demanding exceptional sensitivity and substantial background both from the artist and the viewer on the one hand, and egalitarian on the other, because it is easily accessible compared to other original works of art. In the illusory weakness of printmaking lies itsgreatest power and prospect of survival.
Being a defined discipline, founded on the ethical basis which calls for strict procedures it is a value in itself. In view of the deepening chaos of iconosphere, in view of false esthetic choices, artistic graphics with its institutional and human armory may become an alternative to the temptation of an easy and smooth reception of the world.
Nowadays art is still understood in a very na??ve way. On the one hand the totalitarian concept of Ô??soul engineeringÔ?? is still alive. On the other hand there is the positive belief that art should support and awaken a better person in ourselves. I hope that in twenty years true art will serve nothing and this is exactly where its sense will be.

Perspektywy rozwoju litografii wobec digitalizacji
t h e p r o s p e c t o f l i t h o g r a p h y i n t h e p r e s e n c e o f d i g i t i z a t i o n

Pawe?? Fr─?ckiewicz
  • 27.02.2013